Γοργοπόταμος>Η Γέφυρα της Εθνικής Σχιζοφρένειας που δεν τόλμησε να "τιμήσει" φέτος η κυβέρνηση

Με απούσα την κυβέρνηση αλλά και  τον ΣΥΡΙΖΑ εορτάστηκαν το πρωί τα 70 χρόνια από την ανατίναξη της γέφυρας του Γορτοπόταμου στην ομώνυμη περιοχή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι για πρώτη φορά εδώ και 30 χρόνια,  από τότε που καθιερώθηκε επίσημα ο εορτασμός, δεν υπήρξε εκπροσώπηση της κυβέρνησης ενώ αντίθετα εκπροσωπήθηκαν η Προεδρία της Δημοκρατίας και  η  Βουλή.

Από τις εκδηλώσεις απουσίαζε η αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία το Σάββατο το απόγευμα κατέθεσε στεφάνι στο άγαλμα του 'Αρη Βελουχιώτη στην πλατεία Λαού της Λαμίας. Τις  εκδηλώσεις στο Γοργοπόταμο που οργάνωσαν από κοινού ο δήμος Λαμιέων και η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Τι συνέβη όμως στο Γοργοπόταμο; Ποια είναι η ιστορική αλήθεια;

Κορυφαία αντιστασιακή πράξη κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής. Υπήρξε αποτέλεσμα της συνεργασίας των δύο μεγαλύτερων αντιστασιακών οργανώσεων, του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, υπό την υψηλή καθοδήγηση βρετανών κομάντος. Αυτό λέει η μία άποψη που παρουσιάζει ως εξής τα γεγονότα:

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1942 μία ομάδα αποτελούμενη από δώδεκα κομάντος, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Έντι Μάιερς και τον ελληνομαθή ταγματάρχη Κρις Γουντχάουζ, έπεσε με αλεξίπτωτα στην περιοχή της Γκιώνας. Ανάμεσά τους ήταν ο Ελλαδίτης Θεμιστοκλής Μαρίνος κι ένας Κύπριος με το κωδικό όνομα «Γιάννης». Σκοπός τους, να έλθουν σε επαφή με έλληνες αντάρτες και να υλοποιήσουν την «Επιχείρηση Χάρλινγκ», που είχε σχεδιάσει το Συμμαχικό Στρατηγείο στο Κάιρο.

Το σχέδιο συνίστατο στην ανατίναξη μιας από τις τρεις γέφυρες Παπαδιάς, Ασωπού και Γοργοποτάμου (και οι τρεις βρίσκονται στον ορεινό όγκο του Μπράλλου), πάνω από τις οποίες διέρχεται η σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης - Αθηνών. Ήταν η μοναδική αξιόπιστη δίοδος προς τα λιμάνια της Νότιας Ελλάδας και η αχρήστευσή της θα προκαλούσε τη διακοπή του ανεφοδιασμού της γερμανικής στρατιάς του Ρόμελ στη Βόρειο Αφρική. Βρισκόμαστε λίγο πριν από την Μάχη του Ελ Αλαμέιν, που θα έκρινε πολλά για την πορεία των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή αυτή.

Τις επόμενες μέρες ο Μάιερς με τον λοχαγό Χάμσον κατόπτευσαν και τις τρεις πιθανές για σαμποτάζ περιοχές και έκριναν ότι η γέφυρα του Γεργοποτάμου ήταν ο ευκολότερος στόχος. Έπρεπε, όμως, να εξασφαλίσουν την υποστήριξη των αντάρτικων ομάδων για να έχει πιθανότητα επιτυχίας η επιχείρηση.

Στις 19 Νοεμβρίου ο Μάιερς έσπευσε προς συνάντηση του Ναπολέοντα Ζέρβα, ηγέτη του ΕΔΕΣ στο Μαυρολιθάρι Φωκίδας. Την επομένη αφίχθη και ο ηγέτης του ΕΛΑΣ, Άρης Βελουχιώτης. Όλοι συμφώνησαν ότι στόχος του σαμποτάζ θα ήταν η γέφυρα του Γοργοποτάμου, ενός παραποτάμου του Σπερχειού ποταμού. Τρεις μέρες αργότερα έγινε η κατόπτευση του χώρου από κοινή ομάδα ανταρτών και στις 22 Νοεμβρίου καταστρώθηκε το τελικό σχέδιο. Η επιχείρηση ορίστηκε για τη νύχτα της 25ης Νοεμβρίου.

Τα πρώτα αντίποινα: Οι κατοχικές δυνάμεις εκτελούν στο σημείο 9 έλληνες πατριώτες.

Η γέφυρα του Γοργοποτάμου φυλασσόταν από 100 ιταλούς και 5 γερμανούς στρατιώτες. Η φρουρά διέθετε βαριά πολυβόλα και οπλοπολυβόλα και η εξουδετέρωσή της απαιτούσε κεραυνοβόλα ενέργεια. Στην επιχείρηση αποφασίστηκε να λάβουν μέρος 150 άνδρες (86 του ΕΛΑΣ, 52 του ΕΔΕΣ και οι 12 κομάντος). Το σχέδιο προέβλεπε την εξουδετέρωση ή την παρενόχληση της φρουράς από τους αντάρτες, την ώρα που οι κομάντος θα τοποθετούσαν τα εκρηκτικά για την ανατίναξη της γέφυρας.

Στις 11:07 το βράδυ της 25ης Νοεμβρίου εκδηλώθηκε η επίθεση εναντίον της φρουράς και στα δύο άκρα της γέφυρας. Όλα κυλούσαν σύμφωνα με το σχέδιο και στη 1:30 το πρωί της 26ης Νοεμβρίου ανατινάχθηκε ένα τμήμα της γέφυρας για να ακολουθήσει στις 2:21 η ανατίναξη ενός δεύτερου, που την έβγαλε οριστικά εκτός λειτουργίας. Εν τω μεταξύ, ένα τρένο με ιταλούς στρατιώτες εμποδίστηκε από τους αντάρτες και δεν μπόρεσε να προσφέρει ενισχύσεις.

Στις 4:30 το πρωί και ο τελευταίος αντάρτης είχε αποχωρήσει από την περιοχή του σαμποτάζ και βρισκόταν στην τοποθεσία Καλύβια, όπου ήταν το σημείο συνάντησης. Από τους 150 άνδρες που έφεραν σε πέρας την «Επιχείρηση Χάρλινγκ» μόνο τέσσερις τραυματίστηκαν, ενώ η φρουρά της γέφυρας έχασε 20 με 30 στρατιώτες. Σε αντίποινα, λίγες μέρες αργότερα στον χώρο της κατεστραμμένης γέφυρας εκτελέστηκαν 9 έλληνες πατριώτες.

Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου ήταν μία από τις μεγαλύτερες πράξεις δολιοφθοράς κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Προκάλεσε τον θαυμασμό όλης της κατεχόμενης Ευρώπης και έδωσε κουράγιο στον δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό. Όμως, οι επιπτώσεις της στο βορειοφρικανικό μέτωπο ήταν πολύ περιορισμένες, επειδή η εκτέλεση της επιχείρησης πραγματοποιήθηκε κατόπιν εορτής, έχοντας καθυστερήσει κατά δύο μήνες. Στο διάστημα αυτό οι δυνάμεις του Ρόμελ, έχοντας χάσει τη Μάχη του Ελ Αλαμέιν, μετατοπίστηκαν δυτικότερα κι έτσι ο ανεφοδιασμός τους μέσω Ελλάδος δεν έπαιζε κανένα ρόλο.

Χρόνια αργότερα κατά τον εορτασμό της επετείου στις 29 Νοεμβρίου 1964 σημειώθηκε ένα αιματηρό περιστατικό. Από την ανατίναξη μιας ξεχασμένης βόμβας σκοτώθηκαν 13 και τραυματίστηκαν 45 άνθρωποι. Το 1982 η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου καθιέρωσε την επέτειο της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου ως επίσημο εορτασμό της Εθνικής Αντίστασης.

Η άλλη άποψη που καταγράφεται θέλει τα γεγονότα να έχουν ως εξής>

ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ>ΤΟΝ ΕΨΑΧΝΑΝ ΚΑΙ ΚΛΩΤΣΑΓΕ;



Ο Ρόμμελ, Διοικητής του Άφρικα Κόρπς, επιτέθηκε εναντίον της 8ης Βρεττανικής Στρατιάς και την οποία ανάγκασε σε υποχώρηση πέραν των Αιγυπτιακών Συνόρων. Κατόπιν Τούτου, το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (ΣΜΑ) αναγκάστηκε να προβεί σε ενέργειες για την αναχαίτιση των επιτιθεμενων. Απεφάσισε συν τοις άλλοις, να ανακόψει τον ανεφοδιασμό των γερμανικών δυνάμεων με την ανατίναξη μιάς γέφυρας στην αρτηρία Αθηνών-Θεσσαλονίκης. Για το σκοπό αυτό, επελέγη η παρα τη Λαμία σιδηροδρομική γέφυρα του Γοργοποτάμου. Για την υλοποίηση του σκοπού αυτού, απεστάλησαν από το Κάιρο στην Ελλάδα τρείς ομάδες ειδικευμένων στην κρυφίως καταστροφή υλικού ή εγκαταστάσεων (σαμποτέρ), η καθεμιά με δικό της αεροσκάφος. Επικεφαλής των εν λόγω ομάδων, ήταν ο Συνταγματάρχης Έντυ Μάγιερς με βοηθό του τον ταγματάρχη Κρίς Γουντχάουζ και άλλους δώσεκα άνδρες, μεταξύ αυτών και του Έλληνα Λοχαγού Θέμη Μαρίνου. Η επιχείρηση, είχε τον κωδικό "Χάρλινγκ".

Οι δυό ομάδες με τους Μάγιερς και Γουντχάουζ, προσγειώθηκαν στη Γκιώνα τη νύχτα της 30-9-1942, ενώ η τρίτη του Μαρίνου, δεν κατώρθωσε να προσγειωθεί και επέστρεψε στο Κάιρο για αν επανέλθει την επόμενη πανσέληνο, δηλαδή την 27-10-1942.

Οι προσγειωθείσες ομάδες κατασκήνωσαν σε σπηλιά στη Γκιώνα και αμέσως τέθηκαν σε αναζήτηση του Άρη Βελουχιώτη, αρχηγού των ανταρτών του ΕΛΑΣ, για τον οποίο το ΣΜΑ είχε πληροφορίες ότι εδράζετο στην περιοχήαυτή. Αντί του Βελουχιώτη, συνάντησαν κάποιον συνεργάστη του και οπλαρχηγό του ΕΛΑΣ, τον πρώην ληστή Καραλίβανο, τον οποίο αφού ενημέρωσαν σχετικώς, τον παρακάλεσανσ τη συνέχεις να ενημερώσει το Βελουχιώτη και αυτός να τους συναντήσει. Εις μάτην όμως ανέμεναν. Ο Βελουχιώτης απέδειξε παντελή αδιαφορία. Προϊόντος του χρόνου, προσγειώθηκε στο Βελούχι του Κερπενησίου και η τρίτη ομάδα του Μαρίνου, όπου μετά από αρκετή περιπλάνηση βρέθηκαν στον καταυλισμό του Βελουχιώτη, ο οποίος φέρθηκε εχθρικά προς αυτούς, προφασισθείς ότι ήταν...Γερμανοί! Μετά τη λύση της "παρεξήγησης", ο Μαρίνος παρακάλεσε τους αντάρτες να τον οδηγήσουν στα άλλα μέλη της αγγλικής αποστολής. Ο Βελουχιώτης, παρότι γνώριζε από τον Καραλίβανο τον τόπο που διέμεναν οι λοιποί Άγγλοι, έλαβε εντελώς άλλη Κατεύθυνση, όχι προς Γκιώνα, αλλά προς Αιτωλοακαρνανία.

Ο αρχηγός της αποστολής Μάγιερς, αντιληφθείς ότι ο Βελουχιώτης ο οποίος υποτίθεται ανέβηκε στα όρη για να πολεμήσει του κατακτητές ήταν αδιάφορος, και πιεζόμενος από το χρόνο, αποφάσισε να στείλει τον Γουνχάουζ στην Ήπειρο, όπου επιχειρούσε κατά του Εχθρού, ο πολέμαρχος δύο περιόδων (1912-1913, 1941-1944) των εθνικών μας αγώνων, ο πρώτος Σταυροφόρος της Εθνικής Ενότητος, ο Αρχηγός του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Στρατού (ΕΔΕΣ)Ναπολέων Ζέρβας, για να ζητήσει βοήθεια για την επίτευξη του επιδιωκώμενου σκοπού.

Ο Γουντχάουζ, κατα τη διάρκεια της πολυήμερης και επίπονης πορείας του προς την Ήπειρο, πέρασε από σημείο όπου πληροφορήθηκε ότι κοντά του βρισκόταν ο Βελουχιώτης με την τρίτη ομάδα των σαμποτέρ του Μαρίνου. Ο Γουντχάουζ έστειλε στους ανωτέρω σημειώματα, με των
οποίων τους γνωστοποίησε ότι οι ομάδες βρισκόταν στη Γκιώνα στη σπηλιά της Στρώμνης και ότι ο ίδιος κατέβαινε στο Ζέρβα για αν του ζητήσει βοήθεια. Κατόπιν τούτου, ο αδίστακτος, ο θηριώδης, ο αιμοδιψής και υποκριτής αλλά και δαιμόνιος Α. Βελουχιώτης (εφημ. Ελ.Κόσμος της 7-12-1975), <<το σύμβολο πάσης φύσεως διαφθοράς, ανηθικότητος, ανθρώπινης θηριωδίας και εγκληματικότητος (Υποστράτηγος Α.Αντωνακέας, εφημ. ΕΣΤΙΑ της 28-8-2002), αποφάσισε θέλοντας και μη να συμπαρασταθέι φοβούμενος ότι απουσία του θα προξενούσε δυσμενείς εντυπώσεις και σχόλια των κατοίκων της περιοχής και όχι μόνο, καθώς και ότι θα έχανε το κύρος του. Μετά την αποστολή των σημειωμάτων του, ο Γουντχάουζ συνέχισε την πορεία του, και στις 10-11-1942 στο Αργύρι Ευρυτανίας συνάντησε το Ζέρβα ο οποίος τον υποδέχθηκε με χαρά και πρόθυμα σηνήνεσε να διεξαγάγει την επιχείρηση. Την μεθεπομένη, αναχώρησε με τον Γουντχάουζ και 90 άνδρες του για τη Γκιώνα.

Ο Ζέρβας μςτά διήμερης πορείας, συνάντησε στη Βινιανή Ευρυτανίας το Βελουχιώτη με τους αντάρτες του. Κάποιος απο αυτούς. Ενεχείρισε κρυφά στο Ζέρβα σημείωμα όπου έγραφε: "να μην προχωρήσεις προς τη Γκιώνα γιατί ο Βελουχιώτης σχεδιάζει να σε σκοτώσει και να αφοπλίσει τους άνδρες σου". Κατόπιν τούτου ο Ζέρβας, για να εξασφαλίσει τα νώτα του, άφησε στη Βιβιανή 30 άνδρες του και με τους υπολοίπους συνέχισε την πορεία του προς Γκιώνα.

Ο Βελουχιώτης, ο οποίος την προηγούμενη είχε λάβει εντολή από την Κεντρική Επιτροπή (ΚΕ)του ΕΑΜ να μην λάβει μέρος στην επιχείρηση του Γοργοποτάμου, άφησε και αυτός μέρος των ανδρών του στη Βινιανή και ακολούθησε το Ζέρβα. Στις 19/11 ο Ζέρβας έφτασε στη Γκιώνα όπου συναντησε τον Μάγιερς. Αμέσως ακολούθησαν συνομιλίες γαι τον καθορισμό των λεπτομερειών της επιχείρησης. Ο Βελουχιώτης, δίσταζε να αποφασίσει, ισχυριζόμενος ότι περίμενε σχετική εντολή της ΚΕ του ΕΑΜ. Την ίδια μέρα, στο Μαυρολιθάρι ο Ζέρβας κάλεσε το Βελουχιώτη και του ανακοίνωσε ότι το εγχείρημα θα γίνει την επομένη, στις 20/11, αυτός όμως και πάλι ζήτησε αναβολή για τους προρηθέντας λόγους. Κατόπιν τούτου αποφασίστηκε το εγχείρημα να γίνει στις 23//11 αλλά και πάλι ο Βελουχιώτης ζήτησε και άλλη αναβολή. Προ αυτής της κατάστασης, ο Ζέρβας και ο Μάγιερς συναπεφάσισαν οριστικώς η επειχείρηση να γίνει με ή χωρίς τη συμμετοχή του Βελουχιώτη, ο οποίος εσύρθη κυριολεκτικώς από τους Ζέρβα και Μάγιερς στην επιχείρηση, η οποία τελικώς έγινε στις 25/11, δηλαδή πάνω απο 50 μέρες μετά την άφιξη των σαμποτέρ. Την επιχείρηση σχεδίασε ο Ζέρβας και ανέλαβε ο ίδιος την επίβλεψη της εφαρμογής της, ενώ ο Βελουχιώτης βρισκόταν σε απόσταση ασφαλείας. Ο ισχυρισμός ότι τελικά η προϊσταμένη του αρχή στην Αθήνα έδωσε το πράσινο φώς γαι τη συμμετοχή του ΕΛΑΣ δεν ευσταθεί, αντίθετα προσπάθησε με κάθε τρόπο να τον αποτρέψει και τον κάλεσε σε απολογία για τη μη συμμόρφωσή του, αλλά τελικά τον απήλλαξε προφανώς λόγω της επιτυχίας του εγχειρήματος.
Η επίθεση έγινε από 60 άνδρες του ΕΔΕΣ, και 40 του ΕΛΑΣ, όπως επιβεβαιώνουν στα βιβλία τους οι συντελεστές της επιχείρησης, και μάλιστα οι άνδρες του ΕΛΑΣ χρησιμοποιήθηκαν σε δευτερευούσης σημασίας αποστολές, μακριά της γέφυρας, ενώ οι επικεφαλής των τμημάτων οι οποίοι έλαβαν μέρος στο επιτυχές εγχείρημα, ήταν αξιωματικοί του ΕΔΕΣ, οι Μιχάλης

Μυριδάκης λοχαγός, διοικητής στο νότιο και κύριο τομέα, και ο ανθυπολοχαγός Σωτήρης
Παπαχρήστου στο βόρειο. Η εφεδρεία που βοήθησε κατά τη δεύτερη επίθεση στην πτώση του βόρειου τομέα σχηματίστηκε από μέλη του Σταθμού Διοικήσεως του Ζέρβα από τον

Κομνηνό Πυρομάγλου. Η εφεδρεία του ΕΛΑΣ υπό τον Νικηφόρο, παρέμεινε στυο πίσω ύψωμα, ίσως προς αντιμετώπιση του ιταλικού αποσπάσματος που έφτασε στο τέλος από τη Λαμία.

Όσο για τη βρεττανική ομάδα των σαμποτέρ, αυτή προχώρησε στη γέφυρα υποβοηθούμενη
και από τέσσερις άνδρες του ΕΔΕΣ, χωρίς να περιμένει την έκβαση της μάχης και την απελευθέρωση των βάθρων, ευρισκόμενη υπό τα διασταυρούμενα πυρά. Στην επιχείρηση που κράτησε 3.5 ώρες, είχαμε δύο τραυματίες, άνδρες του ΕΔΕΣ. Η σιδηροδρομική επικοινωνία διεκόπη για έξη εβδομάδες. Είναι βέβαια γεγονός, ότι όταν έγινε η ανατίναξη της γέφυρας, είχε χάσει αυτή τη μεγάλη σημασία της για τους Συμμάχους της Β.Αφρικής,
διότι η επίθεση της 8ης Βρεττανικής Στρατιάς στο Ελ Αλαμέιν κατά του Ρόμμελ άρχισε στις 23/10 και έληξε νικηφόρα στις 2/11 δηλαδή 3 βδομάδες και κάτι προ της ανατίναξης της γέφυρας. Όμως, η "επιχείρηση Γοργοποτάμου" δεν έχασε τη σημασία της απο ηθικής πλευράς, γιατί αναπτερώθηκε το ηθικό του Ελληνικού Λαού και ανυψώθηκε το γόητρο και το κύρος της Ελληνικής Αντίστασης στο εξωτερικό.

Αναμφισβήτητο γεγονός είναι λοιπόν, ότι η ανατίναξη της γέφυρας έγινε χάρη στον πατριωτισμό και την αποφασιστικότητα του Ζέρβα, ο οποίος αν δεν υπήρχε ο Βελουχιώτης ή δεν εμφανιζόταν στη Βινιανή ο κίνδυνος ανατροπής του και δεν αναγκαζόταν να αφήσει στη Βινιανή το ένα τρίτο της δύναμής του, θα έφερε εις πέρες μόνος αυτός το όλο εγχείρημα. Γι' αυτό ακριβώς το λόγο, το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής αναγνώρισε το Ζέρβα ως επίσημο ηγέτη της Ελληνικής Εθνικής Αντίστασης και αρχηγό του ΕΔΕΣ, γι'αυτό και οι Άγγλοι τον παρασημοφόρησαν με το παράσημο ΟΒΕ (Αξιωματούχων της Βρεττανικής Αυτοκρατορίας), ενώ το Βελουχιώτη τον
αγνόησαν παντελώς, απόδειξη και αυτή ότι διαδραμάτισε δευτερεύοντα ρόλο στη μάχη του Γοργοποτάμου.
Έτερον ουδέν.
http://www.lykavitos.gr/