Η διάσπαση του Ευρώ μια τελική λύση ;

NOV

23

 

Είναι η διάσπαση του Ευρώ μια τελική λύση  ;
Πιτικαρης Θεόδωρος BAB,BSc,MSc*ΜΒΑ,LLB**


 H διάσπαση του  Ευρώ σε δυο εκδόσεις  ενός σκληρού και ενός «Μαλακού ευρώ»   είναι από τις    οριστικές λύσεις, του ζητήματος του χρέους , που ανασύρονται κατά καιρούς σε συζητήσεις. Είναι   κοινή διαπίστωση  ότι η σημερινή "κατάσταση " είναι αποτέλεσμα της υπερβολικά ανεπτυγμένης ανταγωνιστικότητας  της γερμανική οικονομίας, ειδικά σε προϊόντα υψηλής άξιας (εντάσεως κεφαλαίου). Δεδομένου  ότι  οι εξαγωγές  και η  χρηματοοικονομική υπέροχη της Γερμανίας στο κόστος δανεισμού, οδηγούν στην υπερ-συγκέντρωση  κεφαλαίων στο Βερολίνο, σε βάρος της περιφέρειας. Γεγονός  που "αποτυπώνεται"  και στα    ελλείμματα των τρεχουσών συναλλαγών των  περιφερειακών κρατών μελών της ζώνης του Ευρώ και που υπό κανονικές συνθήκες,  πολιτικής ενοποίησης,  θα έπρεπε να αναχρηματοδοτηθούν,  από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό Όπως άλλωστε γίνονταν επί σειρά ετών μέσω των ΜΟΠ και των Πακέτων Ντελόρ.

Ε  

Ε   Εδώ εντοπίζεται η  λειτουργική ατέλεια που  συνδυάζετε με την έλλειψη ενός  εκλεγμένου από τους πολίτες,  ομοσπονδιακού οργάνου  για την πολιτική και οικονομική διακυβέρνηση  της   ένωσης. Παράγοντες που εντόπισαν νωρίς    ισχυρές οικονομίες όπως η Δανίας, η Ελβετία, η Ισλανδία ή   Σουηδίας προτίμησαν να μείνουν έκτος ΕΥΡΩ, μαζί φυσικά με την πάντα  αιρετική  Μεγάλη Βρετανία.

    Αν  υλοποιηθεί το θεωρητικό σενάριο της διάσπαση του ευρώ  σε ένα  μαλακό  και ένα σκληρό (και που θα είναι   δυσχερέστερο αν υπάρξει επαναφορά εθνικών νομισμάτων) ,  αυτό θα είναι η ισχυρότερη   πολιτική ήττα   της Ευρώπη από την  εποχή της αναγέννησης.


  Σε κάθε περίπτωση ένα       υποτιμημένο euro-2   , θα έχει σημαντικό οικονομικό   και πολίτικο αποτέλεσμα:   

•      Η περιφέρεια  θα εξαναγκαστεί σε ποσοτική  χαλάρωσης και  παραγωγική   προσαρμογή,  με μέτρια    ύφεση  και υψηλότερο πληθωρισμό, έως ότου η ισοτιμία του νέου νομίσματος, η συνολική παραγωγικότητα   , και το εμπορικό ισοζύγιο   ισορροπήσουν τις εκροές πόρων,  για εισαγωγή πρώτων υλών και ενεργείας (  κατ’ ελάχιστον).  Σίγουρα όμως θα απομακρυνθεί σε αναλογία, προς το μέγεθος της ζώνης του μαλακού Ευρώ, ο κίνδυνος εσωτερικής στάσης πληρωμών. 

•  Αναμένεται  να    περιοριστούν σημαντικά οι εξαγωγές της Γερμανίας ,   οδηγώντας σε συρρίκνωση   το ζωτικό  οικονομικό χώρο της  Γερμανικής οικονομίας αλλά και περιορίζοντας ουσιαστικά τον   ηγετικό (ή μήπως ηγεμονικό;) της ρολό στη Ευρώπη. Άλλωστε  η ίδια  εισέρχεται σε  περίοδο ύφεσης  αποτέλεσμα της  μειωμένης ζήτησης από την Ευρωπαϊκή Περιφέρειας ( ένεκεν της  Λιτότητας ). Με αποτέλεσμα να αναγκαστεί σε πολιτικές εμμέσου προστατευτισμού και  πλαγιάς ανάσχεσης της ενιαίας αγοράς, για να  αύξηση τη παραγωγικότητας : όπως μείωση του εργατικού κόστους και   πρόσθετες δαπάνες  περαιτέρω εξέλιξης την  τεχνολογική  της υπέροχη, που  αποτελεί  και την  Λυδία  λίθο  της γερμανικής ανταγωνιστικότητας . Την ίδια στιγμή, προϊόντα από το χώρο  του μαλακού ευρώ, θα  καταλαμβάνουν     μεγαλύτερη τελική άξια  στις εισαγωγές της , με  αντίκτυπο στο εμπορικό της ισοζύγιο. Ίσως μάλιστα το κόστος προσαρμογής, της γερμανικής οικονομίας ξεπεράσει, αυτό της γερμανική ενοποίησης,  με κάποια πιθανότητα ισχυρών εσωτερικών αναταράξεων  δεδομένη και του ομοσπονδιακού της χαρακτήρα, της γερμανικής κρατικής οντότητας. 

•  Το αρχικό σοκ φτώχειας  θα  αποσταθεροποιήσει  τις  κρατικές δομές και θα  προκαλέσει την ίδια την κρατική  εξουσία, δοκιμάζοντας περαιτέρω τα  ήδη δοκιμαζόμενα - λόγω της ηγεσίας που έδωσαν στην κοινωνία τα τελευταία 30 χρονιά- εκ των έσω, συστήματα διακυβέρνησης (πολιτικής, πνευματικής και οικονομική ελίτ)  της περιφέρειας. Η αναμενόμενη αυτή διαδικασία πολιτικοοικονομικης προσαρμογής, και επαναπροσέγγιση των δομών εξουσίας στα νέα δεδομένα,   θα υπονόμευση/καθυστέρηση  σε ένα βαθμό την  αποκατάσταση τη λειτουργικότητας της οικονομίας και των  πραγματικών δημοκρατικών/διοικητικών λειτουργιών. Ενώ ενδέχεται να ύπαρξη και επιβολή ακραίων πολιτικών συστημάτων. Ενώ αναμένεται να δώσει και μια δεύτερη πολιτική ευκαιρία σε κομμουνιστικά  και φασιστικά σχήματα για παλινόρθωση.

•   Επιπλοκές και ανάγκη επαναφοράς του ECU  θα προκύψουν  για την  υλοποίηση  των προγραμμάτων της Κοινής Αγροτικής Πολικής  και άλλων  μεταβιβαστικών πληρωμών, που θα συμφωνηθούν ως αντάλλαγμα  της  Γερμάνια ,  αντίτιμο     για την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λισαβόνας  που είναι απαραίτητη  νομική προϋπόθεση για τη διάσπαση του Ευρώ (σε αναλογία προς τα  ΜΟΠ)

•   Η  διάσπαση θα  οδηγήσει στη δημιουργία 3  συνασπισμών   "αντικρουόμενων" συμφερόντων.   Ένας πόλος   υπό την ηγεμονία της Γερμανίας,   ένας  δεύτερος   που  έχει ήδη τεθεί υπό το Ηνωμένο Βασίλειο ( οι 10  χώρες έκτος Ευρώ), ο τρίτος  με πυρήνα την Γαλλία . Έτσι οδηγούμαστε, σε αυτό  που η ΕΟΚ  στόχευε να αποτρέψει  από την γέννηση της: ένα   εύφλεκτο μείγμα, έτοιμο για εκτόνωση μέσα από την "ανάληψη" στρατιωτική δράσης. Δεν «αποκλείεται» μάλιστα  χώρες   του πρώην ανατολικού μπλοκ να προσδεθούν και πάλι στο άρμα τις Ρωσίας . Με την οποία άλλωστε,     μέσα από μια  χαλαρή περιφερειακή  συνεργασία -και  υπό συνθήκες- να     αλληλεπίδραση τόσο η ελληνική όσο και κυπριακή  δημοκρατία. Άλλωστε η    Ελλάδα,  και η  Κύπρος  μαζί με το Ισραήλ  θα συνδέσουν  ισχυρά σε  πολιτικό, στρατιωτικό  και οικονομικό  επίπεδο με το παραδοσιακό τους σύμμαχο :τις ΗΠΑ.
• Η Τουρκιά, εγκαταλείποντας το όραμα της συμμετοχής της στη ευρωζωνη θα αναζητήσει, να ανακτήσει το Imperium στο μουσουλμανικό κόσμο, οπού θα συνάντηση την ακραία αντίδραση του Ισραήλ, της Συρίας, του Ιράν, της Κίνας, των ΗΠΑ και του οίκου των Σαουντ. 

Έτσι λοιπόν γενάτε το ερώτημα  για  τα οφέλη μιας τέτοιας διάσπασης.  Άλλωστε είναι  φανερό ότι το  πρόβλημα,  δεν αυτό  κάθε αυτό,  η κρίση χρέους   (το συνολικό Δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης   είναι λιγότερο από το 85% του Ευρωπαϊκού ΑΕΠ   [1],  την στιγμή που το αντίστοιχο Ιαπωνικό αγγίζει το 200% του ΑΕΠ). Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι  η ανάγκη για χρηματοδότηση περιφέρειας, από  του θεσμούς της ένωσης, εντάθηκε κυρίως ως αποτέλεσμα της ταχείας δημοσιονομικής προσαρμογή που επιβλήθηκε από την τρόικα. Μια συνταγή που βασίστηκε στη –ηθικά ελέγξιμη- θεωρεία  των Οικονομικών Σοκ  του δρ. Freedman, και που αποτελεί το πολιορκητικό κριό - βασικό εργαλείο για την καθιέρωση  απρόσμενων μεταρρυθμίσεων  αλλά και   ιερή βιβλίο  του ΔΝΤ. 

Η   μεθοδολογία  αυτή,  ιστορικά,  αναπτύχθηκε σε μια περίοδο που ήταν επιστημονικά ανεκτή η λοβοτομή και τα ηλεκτροσόκ για την « επαναφορά στην ομαλότητα»  διαφοροποιημένων  ψυχισμων.  Συνήθως δε  εφαρμόζεται  μέσα από την σημαντικότατη μείωσης της δημόσιας κατανάλωσης και την   αύξηση των συντελεστών άμεσης και  άμεσης φορολογίας, ώστε να αναγκαστεί –θεωρητικά- η οικονομία να αναπροσαρμοστεί σε ένα καλύτερο επίπεδο συνδυασμού των παραγωγικών συντελεστών και κατ’ επέκταση να επιτευχθεί το ζητούμενο επίπεδο ανταγωνιστικότητας/παραγωγικότητας .

Μια  μακροοικονομική στρατηγική, που έχει διεθνώς αποτύχει, και που   έχει ιδιαίτερα  αρνητικά αποτελέσματα στην οικονομία των χωρών του Ευρωπαϊκού Νότου. Έτσι μέσα από το μνημόνιο, αλλά και την  διοικητική  ανεπάρκεια της πολιτικής και οικονομικής ελίτ η   Ελλάδα  απώλεσε,   σημαντική    μέρος της αξιας  οικονομίας  της (πλέον των 60 δις ευρώ)   καθώς σημαντικοί  παραγωγικοί συντελεστές όπως το κεφάλαιο και η εργασία είτε υπό-αμείβονται (Φορολογία/Εισφοράς κοινωνικής ασφάλισης) είτε είναι σε Αργία (λ.  ανεργία), είτε τέλος   να μεταναστεύουν.

Αλώστε ήταν μια πολιτικής και όχι οικονομικής φύσεως δέσμη μέτρων  που έγινε   δεκτή  από την κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου και τον κ. Παπακωνσταντίνου και  που προσδοκούσε «να αναδομήσει ηθικά»  ένα     έθνος «τιτανικό» και μια  χωρά που βούλιαζε από « διεφθαρμένους Έλληνες»,  την στιγμή που « οι διεφθαρμένοι Έλληνες διέφθειραν   την πολιτική τους ηγεσία του τόπου για να τα φάμε όλοι μαζί». Πρόκειται λοιπόν κυρίως τιμωριτική πολιτική, που σκιαγραφήθηκε  από  την τρόικα σε συμφωνία  προς  την βούληση  της Ευρωζωνης,  όπως διαμορφώθηκε από  κράτη,   που αποτελούσαν άλλοτε την  « Άγια Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του Γερμανικού Έθνους» . Είναι δηλαδή αποτέλεσμα,  μιας  συγκεκριμένης πολιτικής αντίληψης αλλά και της καλβινιστής ηθικής  ( εν μέρη δηλαδή μιας θεοκρατικής διοίκησης, που έχει βαθιά πιστή στην άξια της   τιμωρίας ). 

H απουσία μια ισχυρής ηγετικής φυσιογνωμίας, που θα μπορούσε να ξεπεράσει την κρίση και να δώσει έμπνευση, ελπίδα, και τελικά λύση στο πρόβλημα της Ευρώπης είναι Εμφανής.

1.  [Σημ: Σε  αναλογία τουλάχιστον προς ότι έκανε ο  Γκορντον Μπράουν το 2008 με την κρίση των τραπεζών και την ύφεση που απειλούσε την αγγλική οικονομία (μείωσε το ΦΠΑ και αύξησε ορισμένους φόρους για της χρηματοοικονομικές εταιρίες του CITY). Φυσικά όπως κάθε  ένας, από όσους ευεργέτησαν τον κόσμο και το λαό του, καταδικάστηκε στο να χάσει τις εκλογές  ακολουθώντας τα  βεβαία τα  χνάρια του Τσόρτσιλ που κέρδισε το πόλεμο αλλά έχασε   την  μάχη των εκλογών.]

Η  κατάσταση επιδεινώνεται,   από την διεύρυνση του δημοκρατικού ελλείμματος, που επιφέρει η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου,    μεταφέροντας εξουσίες από τα εκλεγμένα εθνικά κοινοβούλια  ,  στην διορισμένη  Ευρωπαϊκή Επιτροπή .  Άλλωστε η δυσανάλογη σχέση μεταξύ των εξουσιών που έχουν οι Βρυξέλλες  και το έθνος των γραφειοκρατών με την πραγματική και ειλικρινή λαϊκή βούληση,  αποτελούν    διαρκές  σημείο προβληματισμού   στη Ελλάδα και την Ευρώπη. Η  έλλειψη δημοκρατικής νομιμοποίησης της επιτροπής και του προέδρους της Ε.Ε αλλά και η επιλεκτική εφαρμογή των νόμων που κυβερνούν την Ένωση, μέσα από το διαθλαστικό φακό των ιδιαίτερων εθνικών συμφερόντων, οδηγούν σε πραγματική κρίση ηγεσίας και θεσμών.

Συμπερασματικά, το πρόβλημα της ζώνης του Ευρώ είναι κυρίως  είναι φαινόμενο με  πολίτικη (  ηγεμονικές τάσεις που εξηγούν και την απαίτηση για δηλώσεις  νομιμοφροσύνης της εγχώριας πολιτικής ηγεσίας) και  διοικητική  (managerial) προέλευση . Μάλιστα θα μπορούσε να συγκριθεί ιστορικά, με την κρίση που δοκίμασε την Αττική Συμμαχία, κατά το Χρυσό Αιώνα του Περικλεούς, ως αποτέλεσμα της  επιβολή   ηγεμονίας των Αθηναίων έναντι των συμμάχων  τους και την μεταφορά του ταμείου της  συμμαχίας από την Δήλο στην Αθήνα.

Βεβαία, είναι  ωφέλιμο, στην ανάλυση μας  να  προσθέσουμε και την λαϊκή σοφία που   διδάσκει:  ότι  ένα καλάμι λυγίζει εξαιρετικά εύκολα , στους άνεμους του παγκοσμίου ανταγωνισμού, σε αντίθεση με μια συστάδα 27 κρατών η  έχει    προσδοκίες για αντοχή  και πολιτική υπέροχη, σε ένα κόσμο που διαρκώς και βίαια μεταβάλλεται.

Η παραπάνω προσδοκία   είναι ισχυρή εφόσον η  ένωση είναι λειτουργική και οδηγεί σε αμοιβαίο και ισότιμο όφελος. Αν δεν είναι έτσι,  τότε  επιβάλλεται είτε να  εργαστούμε συστηματικά,  βάζοντας στην άκρη εγωισμούς και τα μικρότερα συμφέροντα για να φτιάξουμε την Ευρώπη των προσδοκιών μας ή αν αυτό  είναι αδύνατο, η εξαιρετικά δαπανηρό σε σχέση με το όφελος,  να  επαναδιαπραγματευτούμε τους όρους και τις συνθήκες συμμετοχής ώστε να υπερασπιστούμε τα εθνικά συμφέροντα στο μέγιστο βαθμό.  
Πάντως ο χρόνος πλέον είναι δικό μας ατού, καθώς το ελληνικό ζήτημα του χρέους, καθιερώνεται στην συνείδηση του μέσου Ευρωπαίου πολίτη ως κοινή απειλή ενώ αποκαθηλώνετε ως η πηγή κάθε κακού και  διαφθοράς, η Ελλάδα στα μάτια των κοινωνιών της Ευρώπης, που πλέων βιώνουν το δομικό πρόβλημα στο σχεδιασμό της νομισματικής ένωσης.

 Την ώρα που η ΕΚΤ, ο αρμόδιος επίτροπος και μερικοί ακόμη   κουνάνε ,με  αμετροέπεια, το  χέρι της κατηγορίας στον ελληνικό λαό,  ενώ θα έπρεπε να οχυρώνουν το κοινό μας νόμισμα και το ζωτικό χώρο των κοινωνιών, απέναντι στην  γενικευμένη κρίση. Μια Κρίση  που αυτοί οι ίδιοι γιγάντωσαν   με την σκληρότητα, την υπεροψία, την ελαττωματική επιστημονική ανάγνωση των πραγματικών αιτιών της, στα πρώτα σταδία  της εκδήλωσης της.  
Η Γερμάνια θα αναγκαστεί να αναδιπλωθεί, πιθανότερα μετά τις εκλογές του 2013, καθώς έχει πλέον να αντιμετωπίσει και η ίδια τα αποτέλεσμα, της προσπάθειας, της να επιβάλει την δικής της πρωτοκαθεδρία, για μια ακόμη φορά, στην Ευρώπη και βεβαίως την αδυναμία του επιστημονικού προσωπικού της να αναγνωρίσει έγκαιρα,τα αποτελέσματα αυτής της στάσης.

Σε κάθε περίπτωση η  οποιαδήποτε λύση στο τέλος θα  υπάρξει  μια άλλη κατάσταση μια αλλαγή των δεδομένων πραγμάτων. Κάθε εξέλιξη δημιουργεί προσδοκίες και ελπίδες,  η ύπαρξη των οποίων αποτελεί απαραίτητη συνθήκη  για την   ουσιαστική,  θεσμική επανεκκίνηση και την  ανάκτηση  της εμπιστοσύνης  των πολιτών προς της δυνατότητες και την  άρτια εξουσία  της πολιτείας, την ανακατάληψη των θεσμών   δημοκρατίας από την κανονικότητα και την επανασύσταση της κοινωνίας του εμείς που χρόνια τώρα είχε υποχωρήσει, υπό το συντριπτικό βάρος της αλαζονεία του υπέρ-ΕΓΩ.   Οι στιγμές που έρχονται θα είναι δύσκολες με προκλήσεις που υπερβαίνουν όλα όσα είχαμε μάθει ως δεδομένα, αλλά θα είναι στιγμές συναρπαστικές,  εμείς έχουμε χρέος να περιορίσουμε στο ελάχιστον το κόστος για του πολλούς και να κρατήσουμε πατρίδα ελληνική, κοινωνία ανθρωπινή
*Ερευνητής  ΤΕΙ Κρήτης- Εργαστηριών Ευφυών Συστημάτων 
** Υποψηφιος διδακτορας Μακροοικονομικης Στρατιγικης 
Παραπομπές:

1.  [1] Ευρωπαϊκή κεντρική Τράπεζα http://www.ecb.europa.eu/stats/keyind/html/sdds.en.html
2. [2] http://www.proeuro.gr/articles.php?artid=2584&lang=1&catpid=1&fdid=19&fdpage=1