Το κοινό σφάλμα πέντε σημαντικών Γερμανών, που διαφωνούν μεταξύ τους.

 

Του Γιάννη Βαρουφάκη

Ο Hans-Olaf Henkel είναι πρώην πρόεδρος των Γερμανών βιομηχάνων, του γερμανικού ΣΕΒ δηλαδή, και επίτιμος καθηγητής οικονομικών του Πανεπιστημίου του Mannheim. Πριν μερικές εβδομάδες με ενδιαφέρον άρθρο του επιχειρηματολόγησε υπέρ της διάσπασης του ευρώ, τασσόμενος ουσιαστικά υπέρ της δημιουργίας μιας ζώνης νέου μάρκου (ανατολικά του Ρήνου και βόρεια των Άλπεων). Το επιχείρημά του βασίζεται σε, ως επί το πλείστον, σωστή ανάλυση αλλά οδηγεί...

σε εσφαλμένο «δια ταύτα». Η διάγνωση του κ. Henkel εστιάζεται στην εσωτερική ασυνέπεια της επιχειρούμενης διάσωσης της Ευρωζώνης: Διατηρώντας τους υπάρχοντες κανόνες της νομισματικής μας ένωσης, οι εφαρμοζόμενες πολιτικές κάποια στιγμή θα αποδυναμώσουν τη Γερμανία χωρίς να ενισχύσουν όσο απαιτείται την Περιφέρεια – με αποτέλεσμα τη διάρρηξη της εμπιστοσύνης μεταξύ των λαών της Ευρώπης. Τι προτείνει λοιπόν ο κ. Henkel; Τη δημιουργία ενός Βόρειου Ευρώ, δηλαδή Μάρκου, που να αποδεσμευθεί από το Ευρώ, αφήνοντας απλά ανοικτή την προοπτική μεταπήδησης χωρών όπως η Γαλλία και ίσως κάποιες άλλες από το ένα «ευρώ» στο «άλλο». 

Στο ίδιο περίπου συμπέρασμα, αλλά σε βάση διαφορετικού σκεπτικού, καταλήγει και έτερος Γερμανός οικονομολόγος, ο Heiner Flassbeck, συνεργάτης του Κώστα Λαπαβίτσα. Σε πρόσφατο επιστημονικό τους άρθρο, κι αφού παρουσιάσουν την ιστορική-οικονομική τους μελέτη για τη ρίζα του «κακού» στην Ευρωζώνη, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η λύση είναι η συντεταγμένη διάλυση της Ευρωζώνης εντός του πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο κ. Oskar Lafontaine ο οποίος (δεν πρέπει να ξεχνάμε πως), αν και εκτός της πολιτικής σκηνής σήμερα στο Βερολίνο, ήταν ο υπουργός οικονομικών που δημιούργησε το ευρώ και το καθοδήγησε στα πρώτα του βήματα – ο άνθρωπος που η ευρωσκεπτιστική εφημερίδα The Sun χαρακτήρισε τον «επικινδυνότερο άνθρωπο στην Ευρώπη»  - επειδή σε ανύποπτο χρόνο είχε υποστηρίξει ότι το ευρώ απαιτεί, για να ευδοκιμήσει, δημοσιονομική ένωση. Ο κ. Oskar Lafontaine  σε πρόσφατες δηλώσεις του είπε πως: «Οι ελπίδες για τη δημιουργία του ευρώ θα επέβαλε τον ορθολογισμό σε όλες τις πλευρές αποδείχθηκαν φρούδες», προσθέτοντας ότι «η πολιτική επιβολής της εσωτερικής υποτίμησης στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, και την Ελλάδα αποδείχθηκαν καταστροφικές». Δεν είναι παράξενο ότι, δεδομένων αυτής της διάγνωσης, ο τέως υπουργός οικονομικών του κ. Schroeder, πρότεινε την έξοδο της Γερμανίας από το ευρώ με στόχο τη «συντεταγμένη διάλυση» της νομισματικής ένωσης.

Σε προηγούμενο άρθρο  έχω επιχειρηματολογήσει πως με αυτή την άποψη συντάσσεται, τουλάχιστον από τον περασμένο Δεκέμβριο, ο πρόεδρος της γερμανικής κεντρικής τράπεζας, ο κ. Jens Weidmann. Μπορεί να μην προτείνει ξεκάθαρα τη διάλυση της ευρωζώνης όμως δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η στάση του σε όλα τα καίρια εκκρεμή ζητήματα (π.χ. στο πρόγραμμα OMT της ΕΚΤ, στον μόνιμο μηχανισμό ESM, στο θέμα της τραπεζικής ενοποίησης) συνθέτει μια καλά σχεδιασμένη εκστρατεία ώστε οι πολιτικοί του Βερολίνου να οδηγηθούν, ως ώριμα φρούτα, στο συμπέρασμα ότι, τελικά, η λιγότερο απεχθής λύση είναι η διάσπαση του κοινού νομίσματος. Σε αυτή του την άποψη αντιτίθεται, τουλάχιστον προς το παρόν, ο κ. Wolfgang Schäuble ο οποίος και διαμορφώνει, μαζί με την κα Merkel βεβαίως, την πολιτική της ΕΕ και της Ευρωζώνης. Ο νυν υπουργός οικονομικών της Γερμανίας φαίνεται να πιστεύει ακράδαντα ότι, στο πλαίσιο του ενός, ενιαίου και κοινού νομίσματος, είναι εφικτή η σύγκλιση των οικονομιών μέσα από (α) τη μείωση δημοσίων δαπανών και (β) τις διαρθρωτικές αλλαγές.

Πέντε Γερμανοί οικονομολόγοι, δύο διαφορετικές προτάσεις (διατήρηση της ευρωζώνης ως έχει ο κ. Schäuble, συντεταγμένη διάλυση οι υπόλοιποι), ένα κοινό σφάλμα όμως και οι πέντε. Ποιο σφάλμα; Η διπλή υπόθεση ότι η Κρίση του Ευρώ (α) οφείλεται/βελτιώνεται από τις περικοπές δαπανών των κρατών-μελών της, (δηλαδή τη λιτότητα) και (β) θα λυθεί/χειροτερεύσει από μία ομοσπονδιοποίηση. Οι Αριστεροί Γερμανοί οικονομολόγοι της πιο πάνω «παρέας» (Flassbeck και Lafontaine) συντάσσονται με την άποψη ότι η γενικευμένη λιτότητα ευθύνεται για την Κρίση. Οι Δεξιοί συμπατριώτες τους (οι υπόλοιποι τρεις) διαφωνούν, θεωρώντας τη λιτότητα απαραίτητη. Η πραγματικότητα όμως είναι ότι, ανεξάρτητα των «αρετών» της λιτότητας, ο λόγος που η Ευρωζώνη βαδίζει ολοταχώς προς την αποδόμηση δεν είναι η λιτότητα αυτή καθ’ εαυτή. Και στη Βρετανία εφαρμόζεται η λιτότητα (ανοήτως κατ’ εμέ) όμως η «ζώνη της στερλίνας» δεν αποσυντίθεται. Όχι, φίλες και φίλοι, το πρόβλημα της ευρωζώνης είναι δομικό και, απλά, η αλόγιστη λιτότητα απλά επιταχύνει μια διαδικασία διάλυσης που ξεκίνησε με το Κραχ του 2008.

Αφουγκραζόμενοι αυτή την πικρή αλήθεια, πολλοί λένε ότι απαιτείται ομοσπονδιοποίηση. Στρεφόμενοι μια τελευταία φορά στους πέντε γερμανούς οικονομολόγους (βλ. πιο πάνω) τουλάχιστον τρεις από αυτούς, συμφωνούν: είναι οι κύριοι Flassbeck, Lafontaine και Schäuble. Οι υπόλοιποι δύο είναι κάθετα αντίθετοι. Όμως και οι τρεις που συμφωνούν τελικά αποδέχονται ότι μια τέτοια κίνηση προς την πολυπόθητη ευρωπαϊκή ομοσπονδία δεν είναι εφικτή. Έτσι, οι Flassbeck και Lafontaine προτείνουν διάλυση του ευρώ ενώ ο κ. Schäuble παραμένει αντίθετος ακόμα και με την τραπεζική ενοποίηση ευχόμενος η διαδικασία αποδιάρθρωσης της ευρύτερης ευρωζωνικής μακροοικονομίας να σταματήσει - ή, τουλάχιστον, να μη φτάσει στην αποκορύφωσή της επί των ημερών του.

Το σφάλμα και των πέντε Γερμανών οικονομολόγων είναι ότι οι δομικές αλλαγές που μπορούν να σώσουν το ευρώ ούτε ομοσπονδία ούτε και περισσότερα δάνεια από τον Γερμανό φορολογούμενο απαιτούν (ώστε κράτη όπως το δικό μας να αρχίσει να δαπανά περισσότερα κονδύλια). Αυτό που απαιτείται είναι ο εξορθολογισμός στη χρήση των υπαρχόντων θεσμών της ΕΕ με τριπλό στόχο (1) τη διάσπαση της τραπεζικής κρίσης από την κρίση χρέους (κάτι που δεν απαιτεί καν τραπεζική ενοποίηση), (2) την ορθολογική διαχείριση μέρους του δημόσιου χρέους όλης της ευρωζώνης (όχι μόνο των ελλειμματικών) από την ΕΚΤ (χωρίς να τυπώσει η ΕΚΤ ούτε ένα ευρώ), (3) ένα σημαντικό επενδυτικό πρόγραμμα εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (σε συνεργασία με την ΕΚΤ), και (4) ένα κοινό δίχτυ κοινωνικής προστασίας χρηματοδοτούμενο έξυπνα χωρίς ούτε έναν νέο φόρο στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά. (Περισσότερα επ’ αυτού του προγράμματος τεσσάρων σημείων στο μεθεπόμενο άρθρο μου.)

Πηγή:  protagon.gr