Πέρασαν δεκαπέντε χρόνια από τον Μάΐο του 1998, όταν στο Μπέρμιγχαμ της Μ. Βρετανίας συνεδρίασε για πρώτη φορά η «Ομάδα των Οκτώ». Έτσι, ονομάστηκε από τη στιγμή εκείνη, το άτυπο φόρουμ των μεγαλύτερων βιομηχανικών χωρών του πλανήτη, στο οποίο ενώθηκε ισότιμα πλέον και η Ρωσία. Για δεκαπέντε χρόνια, η Μόσχα έχει γίνει όχι μόνο ένα απλό μέλος όλων σχεδόν των διεθνών οργανισμών και λεσχών των δυνατών του κόσμου, αλλά ταυτόχρονα απέκτησε και σημαντική εμπειρία, προεδρεύοντας στα περισσότερα από αυτά τα διεθνή θεσμικά σώματα. Τα κατάφερε όμως τελικά η Ρωσία, να καταστεί ισότιμο μέλος της παγκόσμιας ελίτ των χωρών που ηγούνται του πλανήτη και που αποφασίζουν για την τύχη του κόσμου;
Ο δύσκολος δρόμος για την αναγνώριση
Η συνάντηση κορυφής στο Μπέρμιγχαμ το 1998, ήταν ένα σημαντικό ορόσημο για τη νέα Ρωσία. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, ο ρώσος πρόεδρος Μπορίς Γέλτσιν, προσπαθούσε να πετύχει την ένταξη της χώρας του στην αφρόκρεμα των διεθνών Ενώσεων και οργανισμών, για να αποκτήσει η ίδια το συμβολικό καθεστώς της μεγάλης δύναμης.
Ωστόσο, τρεις μήνες μετά το ντεμπούτο της στο Μπέρμινχαμ, η Ρωσία κήρυξε χρεωκοπία και η χώρα βυθίστηκε σε μια σοβαρή οικονομική και πολιτική κρίση. Η ψευδαίσθηση για ισότιμο καθεστώς με τους άλλους παγκόσμιους οικονομικο-πολιτικούς γίγαντες, άρχισε να ξεθωριάζει πολύ γρήγορα. Ειδικά, όταν η ρωσική κυβέρνηση έπρεπε να λάβει επειγόντως μέτρα και να ζητήσει από τη Δύση χρηματοδοτική στήριξη. Και το αποτέλεσμα αυτής της «επαιτείας» – η απόρριψη.
Σήμερα, αυτό ακούγεται παράξενο όταν το θυμόμαστε. Η Ρωσία από οφειλέτης, έχει από καιρό γίνει οικονομικός δότης και πλέον, συζητά από κυρίαρχη θέση με τις χώρες στις οποίες είχε απευθυνθεί για δάνειο τους πάλαι ποτέ δύσκολους καιρούς της πρώιμης μετασοβιετικής εποχής. Στην παρούσα συγκυρία, η Ρωσία συνδράμει ουσιαστικά το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα ή/και στηρίζει οικονομικά μεμονωμένες χώρες της ζώνης του ευρώ. Αναμφίβολα, η σημερινή Ρωσία ανήκει δικαιωματικά στην πιο σημαντική και με υψηλό κύρος λέσχη κρατών στον πλανήτη.
Ωστόσο, η κατάσταση στη λέσχη, αλλά ο η ατμόσφαιρα γύρω από αυτή, έχει αλλάξει δραματικά από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Και όχι υποχρεωτικά προς όφελος των «οκτώ».
Η μετάλλαξη της G8 από οικονομικό φόρουμ σε επικοινωνιακή λέσχη
Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, δημιουργήθηκε ένας μηχανισμός για άτυπες διαβουλεύσεις μεταξύ των κορυφαίων οικονομιών της Δύσης. Η κύρια ιδέα ήταν, να διενεργούνται μεταξύ των σημαντικότερων οικονομιών του πλανήτη ειλικρινείς συζητήσεις για την πραγματική κατάσταση των πραγμάτων, σε όσο το δυνατόν πιο κλειστά και «επαγγελματικά» σχήματα. Με τη διεύρυνση του σχήματος (αρχικά ήταν G5) και την αύξηση του δημόσιου ενδιαφέροντος για τις συνόδους κορυφής, το φόρουμ σταδιακά μετατράπηκε σε ένα πολιτικό σόου, σε μια πολιτική – επικοινωνιακή επίδειξη στο παγκόσμιο κοινό.
Όσο πιο διάφανο είναι το περιβάλλον δράσης, τόσο πιο επικίνδυνη γίνεται η ειλικρίνεια στις δηλώσεις. Ακόμα και σε «κλειστές», αλλά πολυμερείς συναντήσεις, όλο και κάτι, με κάποιο τρόπο θα διαρρεύσει... Και χωρίς μια ειλικρινή συζήτηση, χάνεται η ουσία μια τέτοιας συνάντησης, τουλάχιστον στη μορφή που δόθηκε στη G8 από τους δημιουργούς του εγχειρήματος.
Από τη G8 στη G20
G20
Διαβάστε περισσότερα: G20
Από την άλλη πλευρά, οι θεμελιώδεις αλλαγές στην παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων, έχουν οδηγήσει στο γεγονός ότι μια συνάντηση «κλειστού τύπου» αποδίδει ελάχιστα. Σε κάποιο σημείο, για παράδειγμα, έγινε σαφές ότι οι συζητήσεις για την προοπτική της παγκόσμιας οικονομίας χωρίς τη συμμετοχή της Κίνας, είναι χωρίς νόημα. Από την άλλη, η πρόσκληση για επίσημη ένταξη του Πεκίνου στους «οκτώ», είναι «άβολη». Δεν είναι απλά μια Ένωση μεγάλων οικονομιών. Πρόκειται για μια «κοινότητα Δημοκρατιών»…
Η εμφάνιση εν μέσω της κρίσης του 2008, της «μεγάλης εικοσάδας», έλυσε το πρόβλημα. Ωστόσο, η G20, δεν λειτούργησε σαν μια παγκόσμια κυβέρνηση. Έχοντας διαδραματίσει ένα χρήσιμο ρόλο στην πρώτη φάση της κρίσης, όταν από μόνο του το γεγονός της συμμετοχής εκπροσώπων των 20 κορυφαίων οικονομιών του πλανήτη επιδρούσε κατευναστικά στις αγορές, το φόρουμ, μετατράπηκε στη συνέχεια σε μια αρκετά τυπική εκδήλωση.
Παρόλα αυτά, κάθε χώρα που παίρνει θέση στο τιμόνι των «είκοσι», προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την περίοδο που προεδρεύει, για την αυτοπροβολή της σαν μια υπεύθυνη παγκόσμια δύναμη. Έτσι, έφτασε με τα πολλά και η σειρά της Μόσχας να μπει σε αυτό το «παιχνίδι».
Η ικανότητα να «πουλάς» τον εαυτό σου ...
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η Ρωσία έχει επανειλημμένως προχωρήσει σε πρωτοβουλίες που αφορούν σε παγκόσμια θέματα, αλλά καμία απ’ αυτές δεν προχώρησε ικανοποιητικά. Ο λόγος για αυτή την εξέλιξη, είναι διττός.
Από τη μία πλευρά, η Ρωσία δεν έχει μάθει ακόμα πώς να επιδείξει έναν ηγετικό ρόλο στο νέο κόσμο. Εξακολουθεί, εν μέρει, να βιώνει αισθήματα κατωτερότητας, λόγω της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης. Εξάλλου, οι ρώσοι πολιτικοί δεν έχουν ακόμα κατακτήσει την τέχνη που αριστοτεχνικά κατέχουν οι δυτικοί ομόλογοι τους: Να «πακετάρουν» τα δικά τους εγωιστικά συμφέροντα, με ένα πολύ αλτρουιστικό περιτύλιγμα.
Αλλά υπάρχει και η άλλη πλευρά. Στο σημερινό κόσμο, οι πρωτοβουλίες σε παγκόσμιο επίπεδο δεν λειτουργούν έτσι απλά. Δεν υπάρχει η απαραίτητη υποδομή, είτε τυπική είτε άτυπη, προκειμένου να μπορέσει να υλοποιηθεί το (παγκόσμιας εμβέλειας) προτεινόμενο σχέδιο.
Το φαινόμενο του σύγχρονου κόσμου χαρακτηρίζεται από την εξής παρατήρηση: Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε παγκόσμιο επίπεδο λειτουργούν με τον χειρότερο τρόπο. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα σε αυτή την παρατήρηση, είναι η αποτυχία των προσπαθειών του ΟΗΕ για την καταπολέμηση των συνεπειών από την κλιματική αλλαγή, παρά το γεγονός ότι σε εθνικό επίπεδο εισάγονται τεχνολογίες για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αυτές οι ενέργειες όμως, γίνονται απλά για το κέρδος και για λόγους ανταγωνιστικότητας. Όχι για «τη σωτηρία της ανθρωπότητας»…
Η «δυτική» κληρονομιά του Γέλτσιν
Στα 15 χρόνια που πέρασαν, από τη σύνοδο που ο Μπορίς Γέλτσιν παρακολούθησε για πρώτη φορά με την ιδιότητα του πλήρους μέλους της «Ομάδας των Οκτώ», ο στόχος της ηγεσίας για την απόκτηση της Ρωσίας υψηλού διεθνούς κύρους έχει εκπληρωθεί και με το παραπάνω. Αλλά το ποιός θα ο πραγματικός της ρόλος στα επόμενα χρόνια, παραμένει ακόμα άγνωστο.
Διότι και πάλι, όπως το 1998, όταν ο Γέλτσιν συμμετείχε στους «οκτώ», ο κρίσιμος παράγοντας για τη θέση της χώρας στον κόσμο έχει να κάνει με την ποιότητα της εσωτερικής ανάπτυξης της χώρας και όχι με τη δυνατότητα να παρουσιάζει και να «πλασάρει» τον εαυτό της όμορφα στα διεθνή φόρα.

Το πρωτότυπο άρθρο βρίσκεται στo kommersant.ru